Indywidualizacja podejścia w leczeniu niewydolności serca Wytyczne ESC 2021 w zakresie leczenia niewydolności serca omawia prof. Jadwiga Nessler, kierownik Oddziału Klinicznego Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca z Pododdziałem Intensywnego Nadzoru Kardiologicznego Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II, autorka Przeszczep serca, płuc,Dawcy ,Leki po przeszczepie serca,Programy promujące transplantacje,Transplantologia Shutterstock/ MAD.vertise) Jednoczesny przeszczep serca i wątroby po raz pierwszy w naszym kraju przeprowadzono w Instytucie Kardiologii w Warszawie. Operowany był 51-letni pacjent z wadą genetyczną, powodującą uszkodzenie mięśnia sercowego. Śmierć w ramionach matki albo operacja warta fortunę. Malutkiej Oliwce kończy się czas. Minimalna liczba punktów to 5, maksymalna 15. Według klasyfikacji tej marskość wątroby można podzielić na trzy stadia: – stadium A (5-6 pkt) – wyrównana marskość wątroby, bez wskazań do przeszczepienia wątroby, – stadium B (7-9 pkt) oraz stadium C (10-15 pkt) – zdekompensowana marskość wątroby, wskazania do Przeszczep serca to operacja, w trakcie której zdrowe serce dawcy zastępuje chory organ biorcy. Zabieg ten jest zwykle wykonywany, gdy wszystkie inne dostępne metody leczenia pacjenta nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Stan osoby chorej szybko pogarsza się, powodując niewydolność serca. Przeszcze wątroby to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu chorego fragmentu wątroby (lub całości organu) i zastąpieniu go tkanką (lub organem) zdrowego dawcy. Jeśli przeszczepia się fragment narządu, najczęściej stosuje się przeszczep ortotopowy, polegający na zamianie dokładnie tego samego fragmentu. . Specjaliści z Instytutu Kardiologii jako pierwsi w Polsce przeprowadzili 30 sierpnia zabieg jednoczesnego przeszczepienia serca i wątroby. Pacjentem był 51-letni mężczyzna z wadą genetyczną, której skutkiem jest uszkodzenie mięśnia sercowego. To nie pierwszy pionierski zabieg w warszawskim Instytucie Kardiologii – w zeszłym roku został tam wykonany jednoczesny przeszczep serca i nerki. Operację na 51-letnim pacjencie przeprowadzili prof. dr hab. n. med. Mariusz Kuśmierczyk, dr n. med. Jerzy Lichomski, dr n. med. Mateusz Kuć we współpracy ze specjalistami z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego prof. dr hab. n. med. Krzysztofem Zieniewiczem i dr hab. Krzysztofem Dudkiem. Jak na operację o tak wysokim stopniu skomplikowania, zabieg trwał dość krótko – tylko siedem godzin. Najpierw przeszczepiono serce, następnie podłączono pompę pozaustrojowego utlenowania krwi ECMO (Extracorporeal Membrane Oxygenation). Dopiero wtedy było możliwe przeszczepienie wątroby. Pompę odłączono dwie doby po zabiegu, gdy kardiochirurdzy uzyskali pewność, że oba narządy dobrze funkcjonują. "Nie mieliśmy pewności, jak się zachowa nowe, przeszczepione serce po wszczepieniu wątroby, która w pierwszym momencie uwalnia wszystkie toksyny powstające w wyniki tzw. zimnego niedokrwienia, czyli od jej pobrania do wszczepienia. Baliśmy się, czy to nowe serce nie zostanie uszkodzone" - wyjaśnił prof. dr hab. n. med. Mariusz Kuśmierczyk. Pacjent czekał na znalezienie odpowiedniego dawcy już od marca 2018 r., już wtedy był niewydolny sercowo. Mężczyzna cierpi na genetycznie uwarunkowaną chorobę spichrzeniową, która powoduje brak niektórych enzymów w wątrobie i odkładanie się substancji uszkadzających mięsień sercowy. W takiej sytuacji, jeśli specjaliści przeszczepią jedynie serce i tak zostanie ono uszkodzone, ponieważ wątroba nadal nie będzie produkowała potrzebnych organizmowi enzymów. Kardiochirurdzy zwracają uwagę, że w najbliższej przyszłości zapotrzebowanie na podobne zabiegi będzie rosło z uwagi na coraz większą liczbę osób z jednokomorowym sercem, zwłaszcza tych w młodym wieku. Polska jest drugim krajem na świecie, gdzie operuje się najwięcej noworodków z niedorozwojem lewej komory serca. Więcej takich operacji wykonuje się jedynie w USA. PRZECZYTAJ TAKŻE: Pół tysiąca transplantacji serca w Instytucie Kardiologii w Warszawie Na Śląsku lekarze wszczepili pacjentowi pierwsze całkowicie sztuczne serce Kardiologia Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami ZAPISZ MNIE Autor: Lekarz Magdalena Romanowicz Do tej pory pacjenci cierpiący na mukowiscydozę w krańcowym stadium niewydolności płuc z jednoczesną marskością wątroby byli traktowani jako niezbyt dobrzy kandydaci do przeszczepu płuca, głównie z powodu dużej śmiertelności wynikającej z niewydolność i wątroby jaka miała miejsce po operacji. W kwietniu 1989 roku rozpoczęto nową strategie leczenia polegającą na łączeniu przeszczepu płuco- serca lub przeszczepu płuca i wątroby u wyżej wymienionych pacjentów. W czasie od czerwca 1990r. do marca 1995r. do połączonej transplantacji zakwalifikowano 25 pacjentów. 9 z nich zmarło w oczekiwaniu na zabieg, a 10 (5 kobiet i 5 mężczyzn) zostało poddanych jednej z poniższych procedur: przeszczepu płuco-serca-wątroby (n=5), przeszczepu obu płuc i wątroby (n=3), przeszczepu obu płuc uzyskanych z podziału lewego płuca i przeszczepu fragmentu wątroby (n=1). Biorcy przeszczepu byli w wieku od 10 do 24 lat. Wszyscy pacjenci byli nosicielami lekoopornych bakterii Pseudomonas, a u 3 z nich stwierdzono dodatkowo nosicielstwo Pseudomonas cepaceia, a u dwóch z nich Aspergillus. Wszyscy pacjenci cierpieli na ciężką marskość wątroby z nadciśnieniem wrotnym. 4 pacjentów miało w wywiadzie epizod krwawienia z żylaków przełyku, z czego 2 miało założone przetoki wrotno- systemowe. Operacja była przeprowadzona jako 2- stopniowa procedura, zabieg na otwartej klatce piersiowej był ukończony przed rozpoczęciem fazy brzusznej. Pomosty naczyniowe sercowo- płucne były zastosowane u wszystkich pacjentów ze względu na zły stan ogólny. Leczenie immunosupresyjne, podobnie jak w przypadku izolowanego przeszczepu płuc, składało się z azatiopryny, cyklosporyny i prednizonu. Ogólnie stwierdzono 2 zgony okołoperacyjne: jeden z powodu niewydolność wątroby, drugi niewydolności płuc. Przez pierwsze 3 miesi±ce po transplantacji infekcja płuc była najczęstszą przyczyną śmierci pacjentów. Do innych komplikacji zaliczono stenozę tchawicy (n=1); stenozę oskrzeli (n=1); zwężenie dróg żółciowych (n=2) i ciężkie wodobrzusze [n=3]. U wszystkich leczenie powiodło się. Zarastaj±ce zapalenie oskrzelików rozwinęło się u 3 pacjentów; z czego u dwóch z nich zostało ono ustabilizowane za pomoą FK506, a trzeci pacjent poddany został retransplantacji 38 miesięcy później i ostatecznie zmarł z powodu krwawienia. Statystyczne przeżycie wyniosło 70% po pierwszym roku obserwacji i pozostało niezmienione przez 3 kolejne lata. Znacz±ce polepszenie funkcjonowania zaobserwowano u wszystkich pacjentów. Wszyscy pacjenci zakwalifikowani do przeszczepu mieli przewlekłą niewydolność płuc i zaawansowaną marskość wątroby. Wniosek: Przeszczep płuc i wątroby może być przeprowadzony z zadowalającym rezultatem. Ogólne informacje: Mukowiscydoza (CF) jest chorobą genetyczną dotyczącą 5% populacji. Charakteryzuje się uogólnionym zaburzeniem transportu elektrolitów i zaburzonym wydzielaniem białek w gruczołach zewnątrz płuc, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki z zaburzeniem wchłaniania i cukrzycą często występuj± u pacjentów z Pomimo pojawienia się nowych leków takich jak trifosforan uridyny, deoksyrybonukleaza i amylorid przewidywana dlugo¶ć życia wynosi około 50% w wieku 30 W momencie stwierdzenia infekcji oskrzelowo- płucnej większość pacjentów z CF umrze z powodu zaawansowanej rozstrzeni oskrzeli spowodowanej obecności± gęstej wydzieliny płucnej. Wielopłatowa marskość wątroby zdarza się u 5% do 15% pacjentów z CF3. Zwykle rozpoczyna się w w pierwszej dekadzie życia i może prowadzić do wykształcenia nadciśnienia wrotnego, hypersplenii i krwawienia z żylaków Dla tych pacjentów przeszczep wątroby jest jedyną efektywną opcją leczenia, wydłużającą przeżycie i poprawiającą jakość życia. Do dnia dzisiejszego orzeczenie o znacznej redukcji tkanki płucnej, powstrzymywała wiele zespołów medycznych od podjęcia decyzji o przeszczepie wątroby, ponieważ tylko połączona wymiana nieodwracalnie zniszczonych płuc i wątroby mogły zaoferować nadzieję na wydłużone poniższym opisie badania dokonano analizy rezultatów połączonej transplantacji płuc i wątroby u pacjentów, u których stwierdzono CF w krańcowym stadium niewydolności wątroby i płuc. Metody: Krytyczny stan pacjentów był określony jako:1. częstsze hospitalizacje z powodu infekcji płuc i znaczna utrata życiowej pojemno¶ci płuc2. powikłania wynikaj±ce z obecności nadciśnienia wrotnego, takie jak krwawienia z żylaków przełyku3. niedożywienie pomimo odżywiania dojelitowego4. konieczność nieinwazyjnej wentylacji mechanicznej dodatnim ciśnieniem z powodu ciężkiej hypotensji i hyperkapnii, także jako zabieg pomostowy do transplantacji płuc5, i zagrażaj±ce życiu płucne i wątrobowe komplikacje takie jak odma, krwioplucie lub ciężkie krwawienia z przełyku. Wszyscy pacjenci zakwalifikowani do połączonej procedury mieli znacznie upośledzoną funkcję płuc. U wszystkich pacjentów stwierdzono krańcowe stadium niewydolności wątroby, z ciężkim wodobrzuszem, nadciśnieniem wrotnym, żylakami przełyku widoczymi w badaniu endoskopowym. Jeden pacjent miał zespół wątrobowo- płucny z ciężką hipokalemią, 35% przeciekiem wewnątrzpłucnym pomimo dobrych wyników spirometrii. W badaniu mikrobiologicznym próbek plwociny wyhodowano głównie gatunki Pseudomonas. Potencjalni kandydaci zostali poddani badaniu w celu identyfikacji względnych przeciwwskazań do transplantacji, które obejmowały: zły stan ogólny, niedożywienie, dysfunkcję nerek. Ustabilizowana cukrzyca, operacje na klatce piersiowej w wywiadzie [lobektomia, pleurodeza] i kolonizacja zatok lub układu oddechowego nie sę przeciwwskazaniem do operacji. Charakterystyka dawców: Dawcy zostali wybrani na podstawie standardowych kryteriów dla przeszczepów płuco- serca lub płuc lub wątroby. Za szczególnie istotne czynniki uznano: dobrą funkcję płuc określoną jako przynajmniej 150 mmHg ciśnienia parcjalnego tlenu krwi tętniczej przy oddychaniu 40% tlenem, właściwy dobór wymiarów organów, prawidłowe zdjęcie klatki piersiowej, negatywne wyniki badań na obecność wirusa HIV, HBV, HCV, zgodność w głównych grupach ABO, brak historii choroby płuc w wywiadzie, negatywne wyniki barwienia plwociny metodą Grama i krótki czas mechanicznej wentylacji. Pod względem statusu palenia papierosów tylko ciężki nałóg w wywiadzie wykluczał możliwo¶ć pobrania organów. Je¶li zabieg nie był przeprowadzony w trybie pilnym, organ dawcy nosiciela cytomegalowirusa nie był przeszczepiany zdrowemu płuco- serca została przeprowadzona u pierwszych 5 pacjentów, z czego u 4 z nich dokonano przeszczepu pełnowymiarowej w±troby, a u jednego pacjenta przeszczepiono tzw. zredukowany fragment wątroby (w celu osiągnięcia zgodności pod względem rozmiaru). Immunosupresja: Pooperacyjna immunosupresja opierała się na standardowym trójlekowym schemacie charakterystycznym dla izolowanego przeszczepu płuc- azatiopryna 2-3 mg/ kg razem z 3 dawkami globuliny antytymocytarnej i metylprednizonu (1mg w dniu operacji i mg 3 razy dziennie w ci±gu pierwszych 24h). Następnie przez kolejne 8 dni nie podawano sterydów. Po czym przywracano ich stosowanie w dawce 1mg/kg/ dzień. Dawka ta była stopniowo zmniejszana w ci±gu kolejnych 6 miesięcy do mg/kg/dzień. Cyklosporyna podawana dożylnie ( mg/kg/dzień) przez 8 dni (dawki dostosowane w zależności od stopnia wydolności nerek i stężenia cyklosporyny w surowicy krwi). Doustna cyklosporyna była stosowana w celu utrzymania stałego jej poziomu w granicach 150- 250 mg/ml surowicy krwi. Epizody ostrego odrzucenia przeszczepu płuc kontrolowane były przy pomocy dożylnej dawki metylprednizonu w bolusie (15mg/kg przez 3 dni) dla odrzucenia w stopniu I lub Globulina antytymocytarna była dołączana do schematu w przypadku przetrwałego odrzucania w stopniu I lub II lub odrzucania w stopniu II. Okołooperacyjna śmiertelność zdefiniowana jako zgon w ci±gu pierwszych 90 dni po przeszczepie lub przed wypisem ze szpitala wynosiła 20% (2 pacjentów). Jeden z pacjentów miał pierwszorzędową niewydolność przeszczepu wątroby, 5 dni później otrzymał kolejny przeszczep, niestety wkrótce potem zmarł z powodu obrzęku płuc o niejasnej etiologii. Drugi pacjent miał ostre odrzucanie przeszczepu płuc i zmarł pomimo pozaustrojowego natleniania. Przyczyny wczesnych i późnych śmierci s± podane w tabeli 2. Całkowite przeżycie wyniosło 70% w pierwszym roki i pozostało niezmienione przez kolejne 2 lata. Odrzucanie: Epizody odrzucania były częste w ci±gu pierwszych 3 miesięcy po operacji. Epizody odrzucania płuc były czterokrotnie częstsze niż epizody odrzucania wątroby (26 vs 8 epizodów). Za¶ przypadki ostrego odrzucania płuc i wątroby nie były powiązane ze sob± w opisywanym badaniu. Przypadki ostrego odrzucania nie były częstsze u pacjentów z połączonym przeszczepem płuc i wątroby, niż u pacjentów z izolowaną transplantacją płuc. Dyskusja: Od czasu piewszego klinicznego doświadczenia przeszczepu płuco - serca u pacjenta z CF opisano kilka zachęcających wyników podobnych operacji u innych pacjentów z 16- 18 Jednoczesna marskość wątroby i nadciśnienie wrotne występuj u 5% do 15% pacjentów i często s± one uznawane za bezwzględne przeciwskazania do operacji. Krańcowe stadium niewydolności płuc i wątroby u danego pacjenta jest szczególne trudne, zarówno dla leczenia chirurgicznego jak i leczenia pooperacyjnego. W świetle braku organów do przeszczepu i długiej kolejki potencjalnych biorców fakt kwalifikacji omawianej grupy pacjentów jest dyskutowany. Zwykle są oni Ľle odżywieni, z przewlekłą infekcją wielolekoopornymi bakteriami. Ich zły stan kliniczny pogarsza fakt nadciśnienia wrotnego, który grozi potencjalnie śmiertelnymi epizodami krwawienia z żylaków przełyku. Niedrożność jelit grozi z kolei rozdęciem brzucha, a w konsekwencji tego rozwarstwieniem przepony. Wszystkie te problemy mogą znacznie uprzedzić wyniki pół rocznej transplantacji. Jednak pomimo zwiększonego ryzyka około operacyjnego, nasze wyniki statystycznego 70% przeżycia po 3 latach od operacji s± podobne do tych zgłoszonych w przypadku izolowanych przeszczepów płuc u pacjentów z CF, którzy oceniaj± jakość życia jako dobrą. Genetyczne podłoże choroby jest takie, że nawrót choroby w przeszczepionych organach jest wysoce nieprawdopodobny. Artykuł: Przeszczep wątroby jest często metodą z wyboru leczenia niektórych chorób, a czasami jedynym sposobem ich wyleczenia. Do przeszczepu wątroby kwalifikuje się chorych z poważnymi chorobami wątroby, którzy mają mniej niż 90% szans na przeżycie roku. Większość chorób wątroby może prowadzić do marskości i to właśnie ona jest głównym wskazaniem do zabiegu. Wskazania do przeszczepu wątroby Wirusowe zapalenie wątroby typu B i C (najczęstszym wskazaniem jest WZW typu C) Poalkoholowa marskość wątroby Nowotwory wątroby Choroby wątroby o nieznanej przyczynie ( kryptogenna marskość wątroby) Cholestatyczne choroby wątroby (czyli spowodowane zastojem żółci) Ostra niewydolność wątroby Ciężkie zatrucia o nieodwracalnym przebiegu Choroby metaboliczne (np. hemochromatoza, choroba Wilsona) Autoimmunologiczne choroby wątroby Torbielowatość wątroby Urazy wątroby bez możliwości wyleczenia chirurgicznego Istnieją także przeciwwskazania do przeszczepu wątroby. Do zabiegu nie kwalifikują się chorzy, którym przeszczep nie da szansy na długoletnie przeżycie. Przeciwwskazania do przeszczepu wątroby Ciężkie zakażenia ogólnoustrojowe Zaawansowana niewydolność krążenia lub układu oddechowego Rozsiany rak wątrobowokomórkowy Uzależnienia (narkotyki, alkohol) Nadużywanie alkoholu jest częstą przyczyną marskości i niewydolności wątroby, jednak do przeszczepu wątroby kwalifikuje się osoby, które co najmniej od pół roku są abstynentami i u których można wykluczyć nieudane zaprzestanie spożywania alkoholu oraz którym zapewniono wsparcie społeczne i psychiatryczne. Kwalifikacja do przeszczepu wątroby i wybór odpowiedniego momentu jest zadaniem niezmiernie trudnym. Liczba narządów, które można przeszczepić jest bardzo ograniczona, a zapotrzebowanie duże. Potencjalny biorca przeszczepu wątroby poddany zostaje dokładnym badaniom laboratoryjnym i obrazowym. Ocenia się stężenie bilirubiny i albumin w surowicy oraz wskaźniki krzepnięcia krwi. Uwzględnia się wiek chorego, a także występujące u niego objawy, takie jak uporczywy świąd czy obrzęki. Na podstawie wyników przeprowadzonych badań ocenia się rokowanie u chorych, którzy mają być poddani operacji. Służą do tego odpowiednie skale i kryteria, które czasami są specyficzne dla danej jednostki chorobowej. Jeszcze inne skale dotyczą pilności przeprowadzenia zabiegu i obejmują przede wszystkim ocenę powikłań marskości wątroby. Przebieg zabiegu przeszczepienia wątroby Przeszczepianie wątroby jest niezwykle trudną operacją. Trudność ta wiąże się z koniecznością usunięcia chorej wątroby, przywróceniem właściwego ukrwienia narządu w sytuacji, gdy rozwinięte jest tzw. krążenie oboczne, a także charakterystycznymi dla chorób wątroby zaburzeniami krzepnięcia krwi i małą liczbą płytek krwi. Przeprowadza się przede wszystkim przeszczep wątroby od dawcy zmarłego. Śmierć mózgu dawcy jest potwierdzana dwukrotnie przez zespół składający się z anestezjologa, neurologa i lekarza prowadzącego, z wyłączeniem lekarza transplantologa. Techniki przeszczepiania wątroby są różne, w zależności od doświadczeń ośrodka i choroby wyjściowej (np. hepatektomia z zawątrobowym odcinkiem żyły głównej dolnej, hepatektomia z zachowaniem tego naczynia). Szczegóły operacji są dostosowywane do warunków anatomicznych, np. zmienności unaczynienia tętniczego i stanu naczyń (miażdżycy). W niektórych jednostkach chorobowych konieczne jest usunięcie dróg żółciowych biorcy, co zmienia także rodzaje stosowanych zespoleń. Ryc. 1. Hepatektomia z wycięciem zawątrobowego odcinka żyły głównej dolnej i czasowym krążeniem żylno-żylnym Istnieją także techniki nieklasyczne przeszczepiania wątroby, które stosuje się przede wszystkim u dzieci, np. przeszczep części wątroby czy przeszczep od żywego dawcy. Powikłania dotyczą około 15% dawców. Jeszcze innymi technikami są tzw. przeszczepy wspomagające (ortotopowe), w czasie których wszczepiane są dodatkowo prawy lub lewy płat wątroby. Rokowanie po przeszczepie wątroby Rok po przeszczepieniu wątroby przeżywa około 90% osób, zaś 5 lat 75% osób. Ostre odrzucanie przeszczepu stwierdza się nawet u 50% pacjentów, jednak skutecznie leczy się je lekami immunosupresyjnymi. Przewlekłe odrzucanie przeszczepu wątroby występuje w około 3–4% przypadków. Rokowanie zależy od choroby wyjściowej i wystąpienia powikłań. Może dojść do odrzucenia przeszczepu, braku podjęcia czynności przez przeszczepioną wątrobę, krwawienia, zakrzepicy naczyń, nawrotu choroby (np. wznowy raka, nawrotu chorób autoimmunologicznych) oraz innych powikłań ogólnoustrojowych, takich jak zakażenia, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia oddychania, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia nerkowe i choroby kości. Postępowanie po przeszczepie wątroby Chorych po przeszczepie wątroby monitoruje się w kierunku oceny funkcji wątroby i wystąpienia powikłań. Zwykle po 3–4 dniach funkcja wątroby oraz czynności innych układów stabilizują się i pacjenci przekazywani są na OIOM. Po około 2-tygodniowej hospitalizacji chorzy mogą zostać wypisani do domu. Po przeszczepieniu wątroby konieczne jest leczenie immunosupresyjne (osłabiające układ odpornościowy, przeciwdziałające odrzucaniu przeszczepu). Stosuje się glikokortykosteroidy, azatioprynę, mykofenolan mofetylu oraz leki swoiście działające na limfocyty T – cyklosporynę takrolimus i przeciwciała przeciw antygenowi CD3. Równolegle stosuje się profilaktykę zakażeń wirusowych i grzybiczych (częste u osób poddanych immunosupresji). Przeszczep (transplantacja) wątroby to zabieg, który jest jedyną metodą leczenia niewydolności tego narządu. Niestety, mimo wielkich postępów w dziecinie transplantologii, liczba osób oczekujących na przeszczep wątroby wciąż jest wysoka. Jakie są wskazania do przeszczepu wątroby? Kto ma największe szanse na otrzymanie narządu? Ile się czeka na zabieg? Jakie są rokowania po operacji? PRZESZCZEP WĄTROBY - wskazania, czas oczekiwania i rokowania Spis treściPrzeszczep wątroby - wskazaniaPrzeszczep wątroby - kto kwalifikuje się do zabiegu?Przeszczep wątroby - ile się czeka na operację?Przeszczep wątroby - jak wygląda zabieg?Przeszczep wątroby - powikłania u biorcyPrzeszczep wątroby - rokowania Gadaj Zdrów, odc. 2 Transplantacja Przeszczep (transplantacja) wątroby to zabieg, który z roku na rok wykonuje się coraz częściej. Mimo to liczba transplantacji wątroby w Polsce jest wciąż niewystarczająca. Wszystko przez przewagę przeszczepów ze zwłok nad tymi do żywych dawców oraz brak powszechnej akceptacji społecznej dla pobierania narządów od zmarłych, a także przez wciąż małą wiedzę na temat przeszczepów. Przeszczep wątroby - wskazania Wskazaniem do przeszczepu wątroby jest przewlekła lub ostra niewydolność wątroby w wyniku choroby trwale uszkadzającej jej miąższ. Według Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego, głównymi wskazaniami do przeszczepu wątroby u dorosłych są:¹ marskość wątroby pozapalna (na tle zakażenia HBV, HCV) cholestatyczne choroby wątroby (marskość żółciowa pierwotna, pierwotne sklerotyzujące zapalenie dróg żółciowych) alkoholowa choroba wątroby (wyklucza: czynny alkoholizm i zespół zależności alkoholowej) autoimmunologiczna marskość wątroby metaboliczne choroby wątroby (choroba Wilsona, hemochromatoza, niedobór alfa1-antytrypsyny) piorunująca niewydolność wątroby (zatrucie paracetamolem lub innymi lekami hepatotoksycznymi, zatrucie muchomorem sromotnikowym, piorunujące wzw B, ostra dekompensacja choroby Wilsona, inne przyczyny ostrej niedomogi funkcji wątroby) guzy wątroby Do niedawna bezwzględnym przeciwwskazaniem było również zakażenie wirusem HIV. Jednak w ostatnich latach, w związku z wysoką skutecznością terapii antyretrowirusowej, dokonuje się zabiegu transplantacji także u biorców zakażonych tym wirusem. Pierwszy w Polsce przeszczep wątroby u pacjenta z wirusem HIV odbył się w 2011 roku. Przeprowadzili go transplantolodzy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Według Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego, głównymi wskazaniami do przeszczepu wątroby u dzieci są:¹ zespoły cholestatyczne, np. zespół Allagille’a marskość wątroby w wyniku zakażenia wirusowego inne pozapalne marskości wątroby w przebiegu np. autoimmunologicznego zapalenia wątroby marskość wątroby we wrodzonych chorobach metabolicznych, np. mukowiscydoza pierwotne nowotwory wątroby, np. hepatocarcinoma choroby nie powodujące niewydolności wątroby, ale będących wskazaniem do przeszczepu, np. zespół Criglera-Najjara typu I inne, np. zespół Budda-Chiari’ego Przeszczep wątroby - kto kwalifikuje się do zabiegu? Z grupy osób, u których istnieją wskazania do przeszczepu wątroby, do zabiegu zostają zakwalifikowane tylko te, które mają mniej niż 90 proc. szans na przeżycie roku, a także te, u których przeszczepienie wątroby może zapewnić długoterminowe przeżycie. Proces kwalifikacji do zabiegu obejmuje wiele różnych badań. Procedura ta jest konieczna, ponieważ jej celem jest wykluczenie czynników, które mogłyby nie tylko w negatywny sposób wpłynąć na przebieg samej operacji, lecz także pogorszyć rokowanie po zabiegu. Przeszczep wątroby - przeciwwskazania¹ Przeciwwskazania bezwzględne nowotwory o lokalizacji pozawątrobowej zaawansowania choroba płucno-sercowa aktywne uzależnienie od substancji psychoaktywnych psychoza socjalne albo rodzinne problemy uniemożliwiające przeszczepienie wątroby (np. bezdomność, ubezwłasnowolnienie) niedomoga wielonarządowa Przeciwwskazania względne: zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS) rak wątrobowokomórkowy poza kryteriami mediolańskimi niewydolność nerek bardzo głębokie niedożywienie białkowo-kaloryczne aktywne zakażenie poza drogami moczowymi zakrzepica żyły wrotnej, jeżeli jest skojarzona z zakrzepicą żyły krezkowej lub śledzionowej zakażenie HBV z wysoką wiremią Przeszczep wątroby - ile się czeka na operację? Średni czas oczekiwania osób z przewlekłą niewydolnością wątroby, które otrzymują organ od osoby zmarłej, wynosi 4-6 miesięcy. Czekając na przeszczep, można normalnie żyć z przewlekłą niewydolnością (np. marskością) wątroby. W tym czasie bardzo ważne są odpowiednia dieta, środki hepatotropowe i zdrowy styl życia. Wówczas proces marskości wątroby może się zatrzymać, a co za tym idzie - można czekać na przeszczep wątroby. W przypadkach ostrej niewydolności wątroby, zabieg powinien być wykonany jak najszybciej (zwykle odbywa się w ciągu ok. 10 dni). Niestety, jak wynika ze statystyk, zaledwie ok. 20 proc. osób z ostrą niewydolnością wątroby dożywa transplantacji. Przeszczep wątroby wykonuje się u ok. 50 proc. oczekujących W 2015 roku wykonano 332 przeszczepów wątroby (w tym 22 fragmenty wątroby od dawców żywych dla dzieci). W 2014 roku wykonano 366 zabiegów, w 2013 - 336. Niestety, na liście oczekujących w 2015 roku i w latach ubiegłych było ok. 600 osób, co oznacza, że tylko ok. 50 proc. osób czekających na przeszczep wątroby dostaje ten narząd. Dane: Przeszczep wątroby - jak wygląda zabieg? Zabieg składa się z dwóch etapów. Pierwszy polega na usunięciu wątroby własnej chorego z zachowaniem lub wycięciem leżącego za wątrobą fragmentu żyły głównej dolnej. W drugim etapie wykonuje się zespolenia naczyniowe w układzie żyły głównej dolnej, żyły wrotnej i tętnicy wątrobowej dawcy i biorcy oraz zespolenie żółciowe. W większości przypadków przeszczepia się całą wątrobę, która jest pobrana zwykle od osoby zmarłej (OLT - Orthotopic Liver Transplantation). Transplantacja wątroby w układzie dorosły – dorosłemu jest niezwykle trudna i ryzykowna. Od dawcy trzeba bowiem pobrać aż 40 proc. narządu. To bardzo dużo, bo chociaż wątroba potrafi się regenerować, bezpośrednio po pobraniu jej fragmentu musi sobie poradzić z poważnym okaleczeniem. Ryzyko zgonu przy takich pobraniach jest dość wysokie, ponieważ wynosi 0,5-0,6 proc. Inne metody przeszczepienia wątroby to: RLT (Reduced-size Liver Transplantation) – przeszczepieniu ulega fragment wątroby, który zostaje pobrany od osoby zmarłej; SLT (Split Liver Transplantation) – operacja polega na podzieleniu wątroby od osoby zmarłej dla dwóch biorców, dziecka i dorosłego. Lewy płat otrzymuje dziecko, natomiast pozostałą część osoba dorosła; LDLT (Living Doneer Liver Transplantation) – przeszczepianie fragmentu wątroby, który zostaje pobrany od żywego, najczęściej spokrewnionego dawcy i wszczepienie biorcy, którym jest najczęściej dziecko. Przeszczep rodzinny wątroby jest najlepszym rozwiązaniem w przypadku małych dzieci; DLT (Domino Liver Transplantation) - tzw. metoda domina - przeszczepienie fragmentów wątroby od kilku dawców kilku biorcom; Po przeszczepieniu wątroby chory do końca życia musi przyjmować leki immunosupresyjne. Ich celem jest osłabienie układu odpornościowego, aby zapobiec odrzuceniu przeszczepu. prof. dr hab. n. med. Krzysztof Zieniewicz, chirurg-transplantolog, prezes Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego Przeszczepienie wątroby podzielonej W niektórych krajach wykonuje się przeszczep dwóch fragmentów jednej podzielonej wątroby. Jest to sposób na zwiększanie puli narządów, w sytuacji, w której czas oczekiwania przekracza rozsądne granice. Miarą tego czasu oczekiwania jest śmiertelność na liście oczekujących. W krajach, gdzie ta śmiertelność jest wysoka i przekracza 8-9 proc., ten sposób leczenia jest stosowany. W naszych realiach nie jest to bezwzględnie konieczne, ponieważ ten wskaźnik w naszych statystykach jest dużo niższy. W sensie technicznym jest to wyjątkowo trudna operacja. Nie każda wątroba przeznaczona do przeszczepienia może być podzielona, miąższ takiej wątroby musi być bardzo dobrej jakości. Co więcej, udowodniono, że odsetek powikłań, liczba tych powikłań, przeżycie chorych są gorsze. Przeszczep wątroby w Polsce - gdzie jest wykonywany? W Polsce przeszczepienia wątroby u dorosłych są wykonywane tylko w kliku ośrodkach w Polsce: Bydgoszcz - Klinika Chirurgii Wątroby i Chirurgii Ogólnej Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr A. Jurasza w Bydgoszczy Katowice: Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej SPSK im. A. Mielęckiego, Śląskiego Uniwersytetu Medycznego; Szczecin: Oddział Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej, SP Wojewódzki Szpital Zespolony Warszawa: - Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM- Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej Instytut Transplantologii WUM Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus- Klinika Chirurgii Dziecięcej i Transplantacji Narządów Instytut "Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka" Wrocław - Katedra i Klinika Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Jana Mikulicza-Radeckiego- Klinika Chirurgiczna 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ Dane: Przeszczep wątroby - powikłania u biorcy Wśród powikłań u biorcy najczęściej wymienia się zakrzepicę, zwężenie i zagięcie w obrębie tętnicy wątrobowej i żyły wrotnej oraz upośledzenie odpływu krwi z przeszczepionej wątroby. Występują one u około 8–10 proc. dorosłych biorców i nieco częściej u dzieci. Przeszczep wątroby - rokowania Rok po przeszczepieniu wątroby przeżywa około 90 proc. osób, zaś 5 lat 75 proc. biorców. Ostre odrzucanie narządu notuje się u 40-50 proc. pacjentów, a przewlekłe u mniej niż 4 proc. osób po przeszczepie. Przeszczep wątroby - informacje dla dawców wątroby Wskazaniem do przeszczepienia wątroby od dawcy żywego są na ogół wrodzone choroby wątroby u małych dzieci. Wskazaniem może być też ostra niewydolność wątroby. Ryzyko zgonu dawcy wątroby wynosi ok. 0,5 proc. Powikłaniami po zabiegu mogą być (u 10-20 proc. dawców): przeciek żółci, krwawienie, infekcja, silny ból brzucha, powikłania zakrzepowo-zatorowe, zapalenie żołądka. Wątroba ma niezwykłą zdolność regeneracji. U dawcy jest ona w stanie odnowić się aż do 95 proc. wyjściowej masy i wymiarów. Jest to szybki proces i zachodzi w pierwszych trzech miesiącach po zabiegu. Przez rok od zabiegu, co trzy miesiące, dawca powinien mieć wykonywanie badania krwi oceniające funkcję wątroby i USG wątroby. Bibliografia: 1. Standardy Polskiego Towarzystwa Hepatologicznego w ustalaniu wskazań i przeciwwskazań do przeszczepiania wątroby, Lekarze z warszawskich szpitali - Kliniki Chirurgii Ogólnej Transplantacyjnej WUM i Kliniki Kardiochirurgii w Aninie - przeprowadzili pierwszy w Polsce jednoczesny przeszczep serca i wątroby. Biorcą narządów był 51-letni pacjent. Realizowany w stolicy program przeszczepów znajduje się w czołówce europejskich ośrodków transplantacyjnych. Dalsza część artykułu ściśle współpracujące ze sobą zespoły chirurgów z warszawskich szpitali w dniach 30-31 sierpnia przeprowadziły pionierską operację jednoczasowego przeszczepienia serca i wątroby. Operowanym był 51-letni pacjent, który został zakwalifikowany do transplantacji w Instytucie Kardiologii oraz w Klinice Hepatologii WUM (SPCSK przy ul. Banacha 1a).Zabieg przeszczepienia wątroby przeprowadził zespół chirurgów z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej Transplantacyjnej i Wątroby WUM (SPCSK przy ul. Banacha 1a) pod kierunkiem prof. Krzysztofa Zieniewicza, w składzie: dr hab. med. Krzysztof Dudek, dr med. Marcin Kotulski, dr med. Maciej Krasnodębski i dr Aneta Skowrońska-Pietkun. Instrumentowały p. Anna Wąsik i p. Jolanta implantacji serca przeprowadzony został przez zespół prof. Mariusza Kuśmierczyka z Kliniki Kardiochirurgii Instytutu Kardiologii w Aninie, w składzie: dr n. med. Jerzy Lichomski, lek. Mateusz Kuć, dr n. med. Krzysztof Kuśmierski, dr hab. n. med. Małgorzata Sobieszczańska – Małek, anestezjolodzy: dr n. med. Ewa Sitkowska – Rysiak, lek. Małgorzata Jasińska, oraz perfuzjonista: mgr Jarosław transplantacji wątroby w PolscePoczątek programu transplantacji wątroby w Klinice Chirurgii Ogólnej,Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego ma swoje początki w grudniu 1994 r. Zespół chirurgów uniwersyteckiego szpitala (dr Jacek Pawlak, doc. Bogdan Michałowicz i dr Krzysztof Zieniewicz przy współudziale dra Pawła Nyckowskiego, dra Piotra Małkowskiego, dra Ireneusza Grzelaka i dra Marka Schaeffera) jako pierwszy w Polsce z powodzeniem przeprowadził wtedy przeszczep wątroby. Biorczynią była 46-letnia pacjentka z krańcową niewydolnością narządu w przebiegu pierwotnej żółciowej marskości wątroby. Chora żyje w dobrym stanie ogólnym po dziś w europejskiej czołówce Program przeszczepiania wątroby w Klinice Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM to największy w naszym kraju program przeszczepów. Znajduje się w ścisłej czołówce ośrodków transplantacyjnych w Europie. Od 1994 r. w warszawskim ośrodku dokonano ponad 2000 przeszczepień wątroby. Roczne przeżycie biorców przeszczepionej wątroby wynosi w Klinice ok. 90%, a 5-letnie ok. 60 % wg danych z European Liver Transplant ofertyMateriały promocyjne partnera

przeszczep serca i wątroby